İşcan Uslu, Esin2026-01-272026-01-272025İşcan Uslu, E. (2025). İş hukuku uyuşmazlıklarında arabuluculuk kurumunun etkinliği: Çukurova Bölgesi örneği (Adana-Mersin). (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Ana Bilim Dalı, Mersin.https://hdl.handle.net/20.500.12507/3490Türk hukukunda arabuluculuk, ilk olarak ihtiyari olarak mevzuatta yer almış, ardından dava şartı olarak iş hukukuna uygulanmıştır. Dava şartı arabuluculuğun uygulanacağı ülkelerden yapılan incelemeler ve Türkiye’deki profille uyumlu analizler, mevzuatın hazırlanmasında yol gösterici olmuştur. İş hukukunda arabuluculuğun uygulanması; güç dengesi, iş mahkemelerinin özel düzenlemeleri ve uyuşmazlıkların basit yargılama süreci gibi faktörlerle desteklenmiştir. Bununla birlikte zorunlu arabuluculuğun, hak arama özgürlüğü ve mahkemeye erişim hakkı açısından sınırlamalar getirdiği, doğal hakim ilkesini etkilediği Anayasa Mahkemesi’ne taşınmış ve ilgili davalarla hukukçuların farklı bakış açıları ortaya çıkmıştır. Çalışmada, mahkeme yargılamalarının uzun süresi, ekonomik yükleri ve işçilik alacaklarındaki olası kayıplar ile arabuluculuk sürecinin esnekliği incelenmiştir. Ayrıca, tarafların taleplerini ve tekliflerini değerlendirirken iradelerine yön vermeleri, anlaşma belgelerinin hazırlanması ve uygulanabilirliği de değerlendirilmiştir. Bu süreç, geçmişi ve geleceği dikkate alarak çözüm üretme zorunluluğunu ortaya koymaktadır. Tez iki bölümden oluşmakta; birinci bölümde iş hukukuna ilişkin temel kavramlar ile dava şartı ve ihtiyari arabuluculuk belgeleri incelenmiş, ikinci bölümde ise iş uyuşmazlıklarında arabuluculuğun etkisi adli sicil istatistikleri ve yarı yapılandırılmış mülakatlar ile bilimsel olarak değerlendirilmiştir. Çalışma, iş hukukunda arabuluculuğun teorik çerçevesini, uygulamadaki gelişmeleri ve yüksek mahkeme içtihatlarını bir arada sunarak, arabuluculuk sürecinin etkinliğine dair bütüncül bir bakış açısı sağlamaktadır.In Turkish law, mediation was initially incorporated into legislation as a voluntary requirement and then implemented into labor law as a prerequisite for litigation. Studies conducted in countries where mediation as a prerequisite for litigation would be implemented and analyses consistent with the profile in Turkey served as a guide in the drafting of the legislation. The implementation of mediation in labor law has been supported by factors such as the balance of power, specialized regulations of labor courts, and the streamlined litigation process for disputes. However, the Constitutional Court has raised concerns that mandatory mediation imposes limitations on the right to seek legal remedies and access to court, impacting the principle of natural judge. The case has brought forward different perspectives among legal experts through related cases. The study examines the lengthy duration of court proceedings, their economic burdens, and potential losses in labor receivables, as well as the flexibility of the mediation process. Furthermore, the parties' ability to exercise their discretion in evaluating their requests and proposals, as well as the drafting and enforceability of agreement documents, are also evaluated. This process reveals the necessity of generating solutions by considering the past and the future. The thesis consists of two parts; the first part examines fundamental concepts related to labor law, as well as the requirements for a lawsuit and voluntary mediation documents. The second part scientifically evaluates the impact of mediation in labor disputes using criminal record statistics and semi-structured interviews. By presenting the theoretical framework of mediation in labor law, developments in practice, and high court precedents, the study provides a holistic perspective on the effectiveness of the mediation process.trinfo:eu-repo/semantics/openAccessiş uyuşmazlıklarında arabuluculukiş hukuku uyuşmazlıklarıarabuluculuğun etkisidava şartı arabuluculukihtiyari arabulucuculukmediation in labor disputeslabor law disputeseffect of mediationconditional mediationoptional mediationMaster Thesis