Narsisistik kişilik özelliklerinin Tanrı algısı ve dindarlık biçimleriyle ilişkisi
Yükleniyor...
Tarih
2026
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Çağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Bu tez çalışmasının amacı, bireylerin narsisistik kişilik özellikleri ile dini yönelim biçimleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Narsisizm, bireyin benliğini aşırı idealleştirmesi ve kırılgan öz saygısını sürdürmeye yönelik savunmacı mekanizmalar geliştirmesiyle tanımlanan çok boyutlu bir kişilik yapılanmasıdır. Günümüzün bireyselleşen toplum yapısında, narsisistik eğilimlerin bireyin manevi yaşantısını ve dindarlık biçimlerini nasıl etkilediği araştırmanın temel problemini oluşturmaktadır. Bu bağlamda çalışmada, narsisistik kişilik özellikleri ile dindarlığın dört temel yönelimi (içsel, dışsal, sorgulayıcı/arayışsal ve katı kuralcı/köktenci) arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Ayrıca Tanrı tasavvurunun (sevgi ve korku yönelimli algılar) ve Dinin Etkisini Hissetme düzeylerinin bu ilişkilerdeki rolü ele alınmıştır. Kuramsal olarak, içsel dini yönelimin narsisizmi zayıflatıcı; dışsal ve katı kuralcı yönelimlerin ise narsisistik eğilimleri pekiştirici bir işlev görebileceği varsayılmıştır. Araştırma, nicel yöntemlerden ilişkisel tarama modeliyle yürütülmüştür. Veriler, Narsisistik Kişilik Envanteri, Yeniden Yapılandırılmış Müslüman Dinî Yönelim Ölçeği, Dinin Etkisini Hissetme Ölçeği ve Tanrı Algısı Ölçeği kullanılarak çevrim içi anket yoluyla 230 katılımcıdan toplanmıştır. Bulgular, narsisistik kişilik ile bazı dini yönelim boyutları, dinin etkisini hissetme ve Tanrı algısının belirli alt boyutları arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Demografik değişkenlere göre yapılan analizlerde yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim, gelir düzeyi, dini inanç ve dini pratik sıklığına bağlı olarak anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Regresyon analizleri, narsist kişiliğin dini yönelim ve dinin etkisini hissetme değişkenlerini; dini yönelimin ise narsist kişilik, dinin etkisini hissetme ve Tanrı algısını anlamlı düzeyde yordadığını ortaya koymuştur.
The aim of this thesis is to examine the relationship between individuals‘ narcissistic personality traits and their forms of religious orientation. Narcissism is defined as a multidimensional personality structure characterized by the excessive idealization of the self and the development of defensive mechanisms to maintain fragile self esteem. In today‘s increasingly individualized social context, the manner in which narcissistic tendencies influence individuals‘ spiritual experiences and patterns of religiosity constitutes the central problem of this study. Accordingly, the relationships between narcissistic personality traits and four fundamental dimensions of religiosity including intrinsic, extrinsic, quest oriented and rigid rule based or fundamentalist orientations are examined. In addition, the roles of God image in terms of love oriented and fear oriented perceptions and the perceived impact of religion are investigated within these relationships. Theoretically, it is assumed that intrinsic religious orientation may weaken narcissistic tendencies by fostering humility and submission, whereas extrinsic and rigid rule based orientations may reinforce narcissistic tendencies through social approval seeking and feelings of superiority. This study was conducted using a relational survey design within the framework of quantitative research methods. Data were collected from 230 participants via an online survey using the Narcissistic Personality Inventory, the Revised Muslim Religious Orientation Scale, the Perceived Impact of Religion Scale and the God Image Scale. The findings indicate significant negative relationships between narcissistic personality traits and certain dimensions of religious orientation, the perceived impact of religion and specific dimensions of God image. Analyses based on demographic variables revealed significant differences according to age, gender, marital status, education level, income level, religious belief and frequency of religious practices. Regression analyses demonstrated that narcissistic personality traits significantly predict religious orientation and the perceived impact of religion, while religious orientation significantly predicts narcissistic personality traits, the perceived impact of religion and God image.
The aim of this thesis is to examine the relationship between individuals‘ narcissistic personality traits and their forms of religious orientation. Narcissism is defined as a multidimensional personality structure characterized by the excessive idealization of the self and the development of defensive mechanisms to maintain fragile self esteem. In today‘s increasingly individualized social context, the manner in which narcissistic tendencies influence individuals‘ spiritual experiences and patterns of religiosity constitutes the central problem of this study. Accordingly, the relationships between narcissistic personality traits and four fundamental dimensions of religiosity including intrinsic, extrinsic, quest oriented and rigid rule based or fundamentalist orientations are examined. In addition, the roles of God image in terms of love oriented and fear oriented perceptions and the perceived impact of religion are investigated within these relationships. Theoretically, it is assumed that intrinsic religious orientation may weaken narcissistic tendencies by fostering humility and submission, whereas extrinsic and rigid rule based orientations may reinforce narcissistic tendencies through social approval seeking and feelings of superiority. This study was conducted using a relational survey design within the framework of quantitative research methods. Data were collected from 230 participants via an online survey using the Narcissistic Personality Inventory, the Revised Muslim Religious Orientation Scale, the Perceived Impact of Religion Scale and the God Image Scale. The findings indicate significant negative relationships between narcissistic personality traits and certain dimensions of religious orientation, the perceived impact of religion and specific dimensions of God image. Analyses based on demographic variables revealed significant differences according to age, gender, marital status, education level, income level, religious belief and frequency of religious practices. Regression analyses demonstrated that narcissistic personality traits significantly predict religious orientation and the perceived impact of religion, while religious orientation significantly predicts narcissistic personality traits, the perceived impact of religion and God image.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
narsisizm, tanrı algısı, dini yönelim biçimleri, dinin etkisini hissetme, narcissism, god perception, religious orientation, sensing the effect of religion.
Kaynak
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
Sayı
Künye
Öntürkler R. (2026). Narsisistik kişilik özelliklerinin Tanrı algısı ve dindarlık biçimleriyle ilişkisi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Psikoloji Ana Bilim Dalı, Mersin.
